"Ασκητική και Αγάπη "

π. Βασίλειος Θερμός
-  Ασκητική: κι αν δεν υπήρχε θα έπρεπε να την εφεύρουμε

Ξεκίνημα της Μεγάλης Σαρακοστής.
Επιβάλλεται ένας στοχασμός: γιατί άραγε χρειάζεται ή άσκηση; Γιατί νηστεία;
Γιατί πιο έντονη καταπολέμηση παθών; Γιατί μετάνοια;
Μήπως ταλαιπωρούμε τον εαυτό μας χωρίς λόγο;
Μήπως η Εκκλησία χαρακτηρίζεται από κάποια διάθεση να παιδεύει τους ανθρώπους; 

Μήπως όλα αυτά υποκρύπτουν μαζοχισμό;
Μήπως αντιμάχονται τη χαρά της ζωής;

Ασκητικές ενέργειες, με άλλα κίνητρα, πιο ”κοσμικά”, γίνονται πολλές.
Παιδιά και νέοι που ασχολούνται με τον αθλητισμό δεν μπορούν να ζουν όπως θέλουν. Υπάρχουν αυστηροί κανόνες τους οποίους τηρούν, δεν έχουν τη ζωή που έχουν οι συνομήλικοι τους.
Δεν μπορούν να φάνε οτιδήποτε, δεν μπορούν να κοιμηθούν οποιαδήποτε ώρα, δηλαδή δεν μπορούν να παραδοθούν στην άνεση και στην ευμάρεια.
Το κάνουν με τη θέλησή τους, δεν τους υποχρεώνει κανείς, επειδή έχουν ένα στόχο.

Ο Λακάν διέκρινε μεταξύ ορμής και επιθυμίας: Η πρώτη ικανοποιείται με τις αισθήσεις και με τον ναρκισσισμό. Η δεύτερη δεν ικανοποιείται με τίποτε.

Αυτή η εκκρεμότητα είναι που μας εξανθρωπίζει.

Στην κουλτούρα που μας περιβάλλει σήμερα, η επιθυμία έρχεται να συμπέσει με την ορμή. 

Στην κοινωνία της κατανάλωσης η ευμάρεια ικανοποιεί πλουσιοπάροχα τις ορμές και τείνει να βάζει μια ταφόπλακα πάνω στην έννοια της επιθυμίας: «Δεν υπάρχει επιθυμία μέσα μου για κάτι παραπάνω, εδώ εξαντλείται το νόημα της ζωής μου».
Σου υπαγορεύει ότι, αν θέλεις να χαρείς, πρέπει να απολαύσεις.
Στον βαθμό που γίνεται αυτό, δυσκολευόμαστε να συναντήσουμε το πρόσωπο του άλλου. 

Διότι η επιθυμία είναι που αφήνει τον δρόμο ανοιχτό για την αγάπη.
Η υπερβολή της απόλαυσης οδηγεί σε δυσκολία να αγαπήσεις.

Φυσικά δεν είναι αυτοσκοπός η εγκράτεια.
Οι Φαρισαίοι διέθεταν μεγάλη αυτοπειθαρχία, τηρούσαν τις νηστείες, έκαναν ελεημοσύνες. 

Δεν αναζητούσαν ευμάρεια και απολαύσεις.
Αναζητούσαν όμως, μέσω του κόπου τον οποίο κατέβαλλαν, να τροφοδοτήσουν τον ναρκισσισμό τους. Για να μην ξεχνάμε πως οι ορμές είναι δύο ειδών.
Έτσι, για να συναντήσεις τον άλλον ως πρόσωπο και να τον αγαπήσεις, χρειάζεται μια συγκεκριμένη ασκητική, τόσο των αισθήσεων όσο και του ναρκισσισμού.

Κατ’ εξοχήν δε αυτό ισχύει για τη σχέση με τον Θεό.
Ο Θεός είναι ο μεγάλος Άλλος, που να Τον συναντήσει κανείς είναι σχεδόν αδύνατο εάν κάνει σκοπό της ζωής του την συλλογή απολαύσεων.

Οπωσδήποτε κάποιοι κάνουν άσκηση με μίζερο τρόπο ή με μαζοχιστική διάθεση.
Σε όλες τις θρησκείες υπάρχουν τέτοιοι πιστοί. Αλλά αυτό δεν αλλάζει το βαθύτερο νόημα: η ασκητική ζωή και η εγκράτεια είναι ο τρόπος που έχουμε για να μην συμπίπτουν η ορμή με την επιθυμία.
Η άσκηση διατηρεί σε εκκρεμότητα την επιθυμία. Της επιτρέπει να παραμείνει άθικτη, να μην κλείσει το θέμα πρόωρα, να γίνει ανοιχτή προς τα πρόσωπα.

Το Τριώδιο, ένα ογκώδες βιβλίο γεμάτο τροπάρια τα οποία ψάλλονται κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή, δεν μιλά συνεχώς για άσκηση και νηστεία.
Μιλάει μέσα για αγάπη, για συγχώρεση, για διάφορες αρετές που τις συνδέει με την άσκηση. Ουσιαστικά μας πληροφορεί πως η άσκηση της Σαρακοστής και κάθε άσκηση, γίνεται για να γίνουμε ικανότεροι να αγαπάμε.

Κυριακή των Βαΐων, στον Όρθρο, τροπάρια των αίνων.
Ο Χριστός μπαίνει στα Ιεροσόλυμα, όπου σε λίγες μέρες θα συμβούν τα πάθη.
Ο υμνογράφος γράφει ότι ο Χριστός πάει στον γάμο Του (όπως κάποτε ο γαμπρός και η νύφη πήγαιναν έφιπποι στο γάμο). Και λέει ο υμνογράφος: «Ελάτε έθνη και λαοί, ελάτε να δείτε πώς νυμφεύεται τη Νέα Σιών, την Εκκλησία».

Πίσω από όλη αυτή την περίοδο πένθους και μετάνοιας, κρυφοκαίει μια χαρούμενη προσδοκία.

Το ξαναβλέπουμε αυτό αργότερα, τη νύχτα της Αναστάσεως, όταν σε ένα τροπάριο του Όρθρου θα ακούσουμε ότι «έλαμψε ο Χριστός βγαίνοντας από τον τάφο σαν να βγαίνει από νυφικό δωμάτιο».
Πόση έλλαμψη χρειάζεσαι για να παρομοιάσεις ένα τάφο με νυφικό δωμάτιο;
Όπου εκεί έλαβε χώρα ο γάμος του Χριστού με την ανθρωπότητα.

Προφανώς οι άγιοι μόνο έτσι μπορούσαν να κάνουν την άσκηση που έκαναν, και να γράψουν κείμενα περί μετανοίας και άσκησης.
Με κίνητρο την αγάπη και την ευγνωμοσύνη. Αλλιώς δεν βγαίνει πέρα.
Ακόμη και αν δεν υπήρχε η ασκητική, θα έπρεπε να την εφεύρουμε ειδικά για την εποχή μας.

huffingtonpost – [2fA]

"Η Αγάπη είναι η εγγύηση "

Ο Άγιος Βασίλειος



Ακόρεστη δίψα για το καινούργιο. Αλλά ποιο είναι το καινούργιο;

Η αγάπη και μόνο, είναι η εγγύηση της παντοτινής πρωτοτυπίας
-  π. Βασίλειος Θερμός

Οι περισσότεροι άνθρωποι αποστρεφόμαστε την στασιμότητα και διψάμε για το καινούργιο, για την ανανέωση. Δυστυχώς την επιδιώκουμε συχνά με τρόπους ουσιαστικά μάταιους ή και παθολογικούς.

Τα Χριστούγεννα, λοιπόν, έρχονται να μας πληροφορήσουν, ότι το καινούργιο δεν είναι ζήτημα διάρκειας. Με άλλα λόγια, δεν εξαρτάται από το πόσο καιρό υπάρχει κάτι ή κάποιος αλλά από το πώς υπάρχει, με ποιόν τρόπο.
«Θεός το νεογέννητο και η μητέρα Παρθένος, τι πιο καινούργιο είδε ποτέ η κτίση;» λέει ένας στίχος του χριστουγεννιάτικου όρθρου.

Αυτά τα δύο δεδομένα δεν είναι ούτε αιώνια ούτε πρόσφατα, έχουν αρχή μέσα στον ιστορικό χρόνο. Από την στενά χρονική πλευρά υπάρχουν πάμπολλα άλλα γεγονότα παλαιότερά τους και νεότερά τους.
Όμως ο τρόπος τους είναι μοναδικός, υπό την έννοια ότι εγκαινιάζει μια άλλη τάξη της ύπαρξης, μια εντελώς διαφορετική πορεία του κόσμου.

Στην καθημερινή μας ζωή φαίνεται να επικρατεί το πρώτο κριτήριο, αυτό που συνδέεται με τον εμπειρικό χρόνο των αισθήσεών μας.
Στην χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, δηλαδή, η αίσθηση του καινούργιου προκύπτει κυρίως από την ανανέωση της διακόσμησης της πόλης και του σπιτιού μας, από την απόκτηση καινούργιων δώρων, και από τις ευχές ενόψει του νέου έτους που εγγίζει. 

Το καινούργιο, στην καθημερινότητά μας, προσεγγίζεται με όρους ενδοκοσμικού χρόνου.

Στην όντως εκκλησιαστική ζωή, από την άλλη, ο άνθρωπος γίνεται καινούργιος αλλιώς: στον βαθμό που μετέχει στον τρόπο των Χριστουγέννων.
Ερμηνεύοντας βιαστικά το δίστιχο, κινδυνεύουμε να ξεγελαστούμε, νομίζοντας ότι το ειδοποιό χαρακτηριστικό του τρόπου των Χριστουγέννων έγκειται στο θαύμα: 

«Θεός το νεογέννητο και η μητέρα Παρθένος».
Πρόκειται αναμφίβολα για θαύματα πρωτοφανή στην ιστορία της ανθρωπότητας. 

Αλλά όχι, το θαύμα αποτελεί καρπό και αποτέλεσμα του αληθινού και πρωταρχικού τρόπου της εορτής: ο τρόπος των Χριστουγέννων δεν είναι παρά ο τρόπος της αγάπης.
Είναι η αγάπη που παράγει το θαύμα.

Θυμόμαστε έτσι ένα άλλο τροπάριο της εορτής: «Βλέποντας ο Δημιουργός τον άνθρωπο να χάνεται, αυτόν που έπλασε με τα χέρια Του, κατέβασε τους ουρανούς και ήλθε».
Η έντονη, σχεδόν δραματική, αυτή εικόνα θυμίζει την υπόσχεση του Χριστού: 

«Έρχομαι και τα κάνω όλα νέα, καινούργια» (Αποκάλυψη 21: 5).
Η ανακαίνιση έρχεται, βέβαια, για όποιον δέχεται να μιμηθεί τον τρόπο της αγάπης.

Η αγάπη και μόνο είναι η εγγύηση της παντοτινής πρωτοτυπίας.
Μια αγάπη η οποία παρακίνησε τον Δημιουργό να αναμίξει το άκτιστο με το κτιστό, να λάβει φύση ξένη προς Αυτόν, να λάβει χαρακτηριστικά που δεν είχε.

Χωρίς αγάπη δεν δικαιώνονται ούτε η λογική ούτε και η πίστη.
Μια λογική που δεν αγαπά θα εκφυλλισθεί νομοτελειακά σε υπεροψία και ναρκισσισμό ή θα καταλήξει σε αδιέξοδο.
Μια πίστη που δεν αγαπά κινδυνεύει να εκπέσει σε τυφλή υποταγή και θρησκοληψία. 

Από τέτοια λογική και από τέτοια πίστη έχουμε δυστυχώς μπουχτίσει.

Τι σημαίνει η αγάπη για τον δρόμο της λογικής;
Τι άλλο παρά να μην επιζητεί την διερεύνηση για την διερεύνηση, να μην επιδιώκει τον εντυπωσιασμό ο οποίος ουσιαστικά έγκειται σε μια κλειστή αυτοαναφορικότητα.

Για την πίστη από την άλλη, η αγάπη λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα, έτσι ώστε να μην εγκλωβίζεται σε στείρα αυταπάτη ή σε απλή βουλησιαρχική ιδιωτική ‘θεολογία’ ή σε φανατικό απομονωτισμό.
Μια πίστη που αγαπά εμπνέει αφιέρωση και διακονία, υποκινεί την καταλλαγή, πασχίζει για ενότητα, αναβλύζει χαρά.

Τόσο η λογική όσο και η πίστη, στο βαθμό που διαποτίζονται από τον τρόπο των Χριστουγέννων, τον τρόπο της αγάπης δηλαδή, μιμούνται το ασύλληπτο γεγονός της Ενανθρωπήσεως και το προεκτείνουν.
Ενεργοποιούν δηλαδή στον συγκεκριμένο τόπο και χρόνο τις συνέπειές του, το κάνουν ζωντανό και δημιουργικό, καθιστώντας τον άνθρωπο συνεργό σε αυτή την κοσμοϊστορική δημιουργικότητα.
Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διατύπωσε αυτή την αλήθεια στην επιγραμματική φράση του «Ο Λόγος (Υιός) του Θεού θέλει πάντοτε και σε όλα να υλοποιείται το μυστήριο της ενανθρωπήσεώς Του».

«Πάντοτε και σε όλα», δηλαδή στην καθημερινότητά μας.
Επιθυμία του Χριστού δηλαδή, είναι η Ενανθρώπηση να ζωντανεύει, να γίνεται ενεργή, σε κάθε στιγμή του σήμερα, με συνεργούς τον καθένα από εμάς.
Και αυτό μετά τα Χριστούγεννα είναι πλέον εφικτό, επειδή η ανθρώπινη φύση είναι διαφορετική, έχει συνδεθεί με την θεότητα.

huffingtonpost

db – [2fA]