"Δόγμα και Λατρεία "

Το Σάββατο, στις 19.30΄ 

«Για το Δόγμα και τη Λατρεία», του Σωτηρίου Ν. Κόλλια

στο Πολιτιστικό Κέντρο της Αρχιεπισκοπής
Μεγάλου Βασιλείου 15, στον Κεραμεικό

[2φΑ]

"Ένας ορθόδοξος μοναχός "

-  Από την Romfea.gr

Τι γυρεύει ένας ορθόδοξος μοναχός στο άντρο του πανίσχυρου παπισμού, στην Ιταλία, τον 13ο αιώνα;

Τι προβλήματα αντιμετωπίζει ένα μοναστήρι με ορθόδοξη θεολογική ομολογία, μακριά από το μητροπολιτικό διοικητικό και πνευματικό κέντρο της Ορθοδοξίας, σε στιγμές μάλιστα που δοκιμαζόταν από ξένες επιβουλές και έστεκε ζωντανή, πλην αποδυναμωμένη, μέχρι τη μοιραία κατάληξη του 1453;

Πώς διαμορφώνονταν οι συνθήκες στις σχέσεις μεταξύ Κωνσταντινουπόλεως και Βατικανού στο μεσοδιάστημα από το σχίσμα του 1054 μέχρι τη γνωστή Σύνοδο Φεράρας-Φλωρεντίας;

Πώς σχετίζεται μια χούφτα μοναχών του Μεσαίωνα με τον Αριστοφάνη;
Ή τέλος, πώς ξεκίνησε η περιλάλητη Ουνία και αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα ακανθώδη ζητήματα της Ανατολικής και Δυτικής χριστιανοσύνης;

Όλα αυτά τα ερωτήματα τέθηκαν και συζητήθηκαν στην πολυεπίπεδη βιβλιοπαρουσίαση, η οποία αποτελείτο από μουσική, τραγούδι, λόγο, αφήγηση, βίντεο και φωτογραφίες, που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2017 στο κατάμεστο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μοσχάτου, με αφορμή το νέο βιβλίο του Δρ. Θεολογίας του Παν/μίου Αθηνών Σωτηρίου Κόλλια, με τίτλο "Λατίνοι και Ορθόδοξοι στη Magna Graecia του 13ου αιώνα", των εκδόσεων Γρηγόρη.

Εισηγητές ήταν ο πρωτοπρεσβύτερος Χριστόδουλος Μπίθας (θεολόγος-συγγρφέας) και ο Δημήτρης Μαλέσης (Δρ Ιστορίας).
Αποσπάσματα διάβασε η φιλόλογος-ηθοποιός Μαρία Κάτσενου, ενώ οι Μουσικοί Αναστασία Χατζηπαύλου και Νίκη Μιχαλάκα έπαιξαν και τραγούδησαν μουσικά κομμάτια από την Κάτω Ιταλία στα "Γκρεκάνικα".

Τέλος, ο συγγραφέας μίλησε για το βιβλίο προβάλλοντας δικές του φωτογραφίες και βίντεο από την περιδιάβασή του στα ελληνόφωνα χωριά της Ν. Ιταλίας και αναφέρθηκε στην άγνωστη ιστορία της μονής του Αγίου Νικολάου των Κασούλων στο Ότραντο της Απουλίας μέσα από το ανέκδοτο Τυπικό της.

Σ' αυτό το πρωτότυπο ιστορικό-θεολογικό βιβλίο παρουσιάζεται για πρώτη φορά αναλυτικά η πολυσχιδής προσωπικότητα του ηγουμένου Νικολάου εξ Υδρούντος (1219-1235), το αξιόλογο πνεύμα του και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του σε συνδυασμό με το ιστορικό και εκκλησιαστικό πλαίσιο της Magna Graecia που τον περιέβαλλε.

romfea

db – [2fA]

"Στή Magna Graecia.. "

Παρουσίαση τοῦ βιβλίου

-  Την Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2017, ὥρα 11.00΄ π.μ.  -
στο Πνευματικό Κέντρο τοῦ Ἱ. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Μοσχάτου
(Ταξιαρχῶν 43, Μοσχάτο, 18345)

«Λατῖνοι καί Ὀρθόδοξοι στή Magna Graecia τοῦ 13ου αἰώνα»

-  Γράφει ὁ πρωτ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός
Ὁμότιμος Καθηγητής Θεολογικῆς Σχολῆς Παν/μίου Ἀθηνῶν

Ἡ ἐργασία αὐτή ἀποτελεῖ μία ἱστορικοθεολογική ἀνατομία τῶν σχέσεων Λατίνων καί Ὀρθοδόξων στήν Μεγάλη Ἑλλάδα (MAGNA GRAECIA) τόν 13ο αἰώνα, μέ ἐπικέντρωση στήν πόλη τοῦ Ὄτραντο (Ὑδροῦς) καί τόν ὄχι τόσο γνωστό στήν ἔρευνα ἡγούμενο τῆς μονῆς Ἁγίου Νικολάου Κασούλων, Νικόλαο τόν ἐξ Ὑδροῦντος (1219-1235).
Ἡ ἔρευνα προκάλεσε δημιουργικῶς τήν εὐσυνειδησία τοῦ συγγραφέα, Διδάκτορος Θεολογίας Σωτηρίου Κόλλια, ὁ ὁποῖος δέν δίστασε, οὔτε ἐφείσθη κόπων, ὥστε νά μεταβεῖ στήν Ἰταλία, Γαλλία καί Γερμανία γιά ἐπιτόπια διερεύνηση θεμάτων σχετιζομένων μέ τήν ἐργασία.

Ἰχνηλατεῖται, ἔτσι, ἡ ἀκόμη ἔντονη παρουσία τοῦ Ἑλληνισμοῦ καί τῆς Ὀρθοδοξίας στήν πολύπαθη αὐτή περιοχή καί προσφέρεται μία οὐσιαστική συμβολή στήν ἔρευνα λόγῳ τῆς παντελοῦς ἔλλειψης μίας εἰδικῆς μονογραφίας γιά τόν Νικόλαο, πού ἀποδεικνύεται μία πολύ ἐνδιαφέρουσα προσωπικότητα.
Φωτίζεται, ἐπίσης, ἐπαρκῶς ἡ λίγο γνωστή σχέση του μέ τόν μεγάλο φίλο του Μητροπολίτη Κερκύρας Γεώργιο Βαρδάνη καί ἡ συμμετοχή του στόν διάλογο Ὀρθοδόξων καί Λατίνων στίς συνόδους 1205/6 καί 1214/16 στήν Κωνσταντινούπολη, μετά τήν τραγική ἅλωσή της ἀπό τούς Φράγκους τό 1204.

Ὀρθά ὀνομάζεται ἀπό τόν συγγραφέα μας ἡ πόλη τοῦ Ὄτραντο «πύλη τῆς Ἀνατολῆς» καί ἐπαρκῶς ἀξιολογεῖται ὁ μοναχισμός στήν Κάτω Ἰταλία, συγκεκριμένα δέ στήν Μονή τῶν Κασούλων.
Τό κεντρικό δέ θέμα τῆς μελέτης ἐπαρκῶς φωτίζει ὁ ἐπιχειρούμενος «ἱστορικός περίπατος» στίς διακυμάνσεις τῶν σχέσεων Ὀρθόδοξης Ἀνατολῆς καί παπικῆς Παλαιᾶς Ρώμης ἀπό τόν 8ο αἰώνα μέ κορύφωση στήν ἅλωση τοῦ 1204, σημαντικό κλειδί γιά τήν κατανόηση τῆς ἱστορικῆς συνέχειας.

Ἄλλωστε σωστά ἔχει λεχθεῖ (κ. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ) ὅτι μετά τό 1204 ἡ Κωνσταντινούπολη ἦταν μία πόλη καταδικασμένη νά χαθεῖ.
Στήν Μεγάλη Ἑλλάδα διατηρήθηκε ἡ ἑλληνική ἰδιαιτερότητα μέχρι τόν 16ο αἰώνα, κάτι πού δέν παραλείπει νά τονίσει καί ὁ κ. Κόλλιας, ἡ συνεχῶς ὅμως αὐξανόμενη παπική πίεση ἔγινε τελικά ἀσφυκτική καί ἐν τέλει ἐξουθενωτική, μέ στόχο τόν ἐκλατινισμό τους.
Ὑπάρχουν ὅμως, χάριτι Θεοῦ, ἑλληνικά χωριά μέ ἔντονα καί ἄσβεστα τά ἴχνη τοῦ εὐκλεοῦς ἑλληνικοῦ παρελθόντος.

Ἡ ἐργασία ὅμως κάνει εὐρύτερα γνωστή τήν ἐπιβλητική μορφή τοῦ ἡγουμένου Νικολάου, πού ἐτίμησε τήν Ὀρθοδοξία καί τόν Ἑλληνισμό, παρότι ἐπιστρατεύθηκε ἀπό τόν κυρίαρχο παπισμό λόγῳ τῆς ὑψηλῆς παιδείας του καί τῆς ἄριστης κατοχῆς ἀπό αὐτόν, μεταξύ ἄλλων γλωσσῶν, τῆς Ἑλληνικῆς καί τῆς Λατινικῆς. Ὑπερασπιστής τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου, προσπάθησε νά ἀποβεῖ «μεσάζων» μετά τό 1204 στούς δύο ἀντιμέτωπους κόσμους Ἀνατολῆς καί Δύσης.
Στούς προαναφερθέντες διαλόγους εἶχε τό ρόλο τοῦ διερμηνέως-μεταφραστῆ, ἀγωνιζόμενος καί αὐτός γιά τήν πιθανή ἐξεύρεση κάποιας συμβιβαστικῆς λύσεως στόν ἑνωτικό διάλογο, χωρίς νά παύσει ὅμως ποτέ νά εἶναι προασπιστής τῆς Ὀρθοδοξίας.

Εὔστοχα, καί πρός ἐπίρρωση τῆς δικῆς του θετικῆς τοποθετήσεως ἔναντι τοῦ Νικολάου, ἐπικαλεῖται ὁ κ. Κόλλιας τήν ὑπεύθυνη γνώμη τοῦ παπικοῦ Βυζαντινολόγου Hans-Georg Beck, ὅτι «παρόλο πού ὁ Νικόλαος δραστηριοποιήθηκε στίς ὑπηρεσίες τῆς Ρωμαϊκῆς Ἐκκλησίας, ὑπῆρξε μέ ζῆλο ὀπαδός τοῦ Μεγάλου Φωτίου καί τῆς Θεολογίας του».

Ὁ συγγραφέας δίνει ἀπαντήσεις σέ ἀνοιχτά ἐρωτήματα, ἀποκαθιστᾶ παλαιότερες ἐρευνητικές ἀσάφειες, διορθώνει ἀπόψεις μέ πειστικότητα, παρακολουθώντας τήν πορεία τῆς ἐπιστημονικῆς ἔρευνας, γιά νά καταλήξει στά συμπεράσματά του. 

Παρά τόν βαρύ βιβλιογραφικό ὁπλισμό ἡ μελέτη διαβάζεται ἄνετα καί ἀπό τόν μή εἰδικό λόγῳ τῆς ἁπλότητας καί σαφήνειας τῆς γλώσσας, ἀλλά καί τῆς χρήσεως πλούσιου φωτογραφικοῦ καί εἰκονογραφικοῦ ὑλικοῦ.
Ὁ ἀναγνώστης πολλά ἔχει νά ὠφεληθεῖ ἀπ’ τήν μεθοδική παρουσίαση μιᾶς κρίσιμης περιόδου, πού ἄφησε ἔντονα ἴχνη στίς περαιτέρω σχέσεις Παπισμοῦ καί Ὀρθοδοξίας μέχρι σήμερα.
Εἶναι δέ συγκινητική ἡ ἐπισήμανση τοῦ συγγραφέα, ὅτι μιλώντας ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες γιά «ἀλησμόνητες πατρίδες» στήν Ἀνατολή, δέν πρέπει νά λησμονοῦμε τίς πιό παλαιές «πατρίδες» στή Δύση, τήν Μεγάλη Ἑλλάδα, στήν ὁποία τό ἑλληνικό μεγαλεῖο δέν ἔχει σβήσει.

ΑΡΧΑΓΓΕΛΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ – romfea

"Νικόλαος ο εξ Υδρούντος "

[2fA]

"Λατίνοι και Ορθόδοξοι "

Παρουσίαση βιβλίου

ΣΩΤΗΡΙΟΥ Ν. ΚΟΛΛΙΑ

«ΛΑΤΙΝΟΙ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ
ΣΤΗ MAGNA GRAECIA ΤΟΥ 13ΟΥ ΑΙΩΝΑ»

-  Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2017, ὥρα 11.00΄ π.μ.  -

Πνευματικό Κέντρο τοῦ Ἱ. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Μοσχάτου 

(Ταξιαρχῶν 43, Μοσχάτο, 18345)

                                          

"Νικόλαος ο εξ Υδρούντος "

[2φΑ]

            

"Νικόλαος ο εξ Υδρούντος "

«Λατίνοι και Ορθόδοξοι στη Magna Graecia του 13ου αιώνα»
-  Πρωτ. Χριστόδουλος Μπίθας

Ένα υπέροχο ταξίδι στο χρόνο, αλλά και την γνωριμία με έναν ξεχωριστό Ορθόδοξο λόγιο μοναχό, μάς υπόσχεται το βιβλίο του Σωτηρίου Ν. Κόλλια «Λατίνοι και Ορθόδοξοι στη Magna Graecia του 13ου αιώνα» (εκδ. Γρηγόρη), το οποίο προλογίζεται με επαινετικά λόγια από τον σπουδαίο θεολόγο και ιστορικό π. Γεώργιο Μεταλληνό.

Το υλικό του βιβλίου προέρχεται από την διδακτορική διατριβή του συγγραφέα, που επεξεργασμένο κατάλληλα για να εκδοθεί και καθώς το παίρνουμε στα χέρια μας από τον τίτλο του και μόνο, μάς ταξιδεύει και προκαλεί την φαντασία: Λατίνοι και Ορθόδοξοι στην Magna Graecia του 13ου αιώνα: Ελληνισμός, χριστιανισμός, μοναχισμός, άγιοι της Κάτω Ιταλίας και βίος του ηγουμένου Νικολάου της Μονής Κασούλων της περιοχής Υδρούντος (το σημερινό Ότραντο).

Το περιεχόμενο φέρνει στον νου περιγραφή ταινίας ή τουλάχιστον ντοκιμαντέρ, αφού με κέντρο την ζωή ενός πατέρα της Εκκλησίας, μας καλεί να ταξιδέψουμε πίσω στον χρόνο και να μεταβούμε σε μια από τις πιο γνωστές-άγνωστες χαμένες πατρίδες, την Μεγάλη Ελλάδα της Κάτω Ιταλίας.

Διαβάζοντάς το, ακολουθούμε τον συγγραφέα να περιδιαβαίνει στα μέρη που άνθισε ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία, να εξερευνά ερείπια μοναστηριών και να περπατά στα σοκάκια του Ότραντο, της πάλαι ποτέ πύλης της Ανατολής, αφού η έρευνά του απαιτούσε την επιτόπια αναζήτηση των τόπων που έζησε και έδρασε ο Νικόλαος εξ Υδρούντος.

Μπροστά στα μάτια μας ξετυλίγεται το νήμα μιας ιδιαίτερα σημαντικής περιόδου της ιστορίας μας, αφού και ο 12ος και ο 13ος αιώνας χαρακτηρίζονται από τις συνέπειες του Σχίσματος της Εκκλησίας, τις σκοτεινές στις προθέσεις τους Σταυροφορίες και βέβαια την αποτρόπαιη άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους με την προδοτική συνυπευθυνότητα των διχασμένων Βυζαντινών.

Στην Μεγάλη Ελλάδα, μετά το Σχίσμα, οι Ορθόδοξες επισκοπές υποτάσσονται διοικητικά στους Λατίνους επισκόπους και υφίστανται βαριά φορολογία, διατηρώντας όμως την ελευθερία τους σε δογματικά και λατρευτικά θέματα. 

Μέσα σε αυτό το οδυνηρό ιστορικό πλαίσιο μαθαίνουμε λεπτομέρειες για την ζωή και το έργο του μοναχού Νικολάου, ο οποίος διακόνησε με τα πολλά χαρίσματά του την Ορθοδοξία της Κάτω Ιταλίας. 

Διακρίθηκε ως διπλωματικός αντιπρόσωπος της Εκκλησίας, φιλομαθής, δεινός θεολόγος με συστηματική παρουσίαση των θέσεών του, αντιαιρετικός συγγραφέας, ποιητής, λογοτέχνης, βιβλιόφιλος, ακαταπόνητος ταξιδευτής και πνευματικός οδηγός, με μεγάλη οξυδέρκεια πνεύματος και δεξιοτεχνία στον χειρισμό του λόγου.

Ο συγγραφέας μάς περιγράφει την ιδιαίτερη εκείνη περίοδο, όπου καθώς η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι σε αιχμαλωσία, γίνεται μια προσπάθεια να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση στο πρόβλημα της ενώσεως των δύο Εκκλησιών. 

Λόγω της γλωσσομάθειάς του, ο μοναχός Νικόλαος επιλέγεται από τον Πάπα ως διερμηνέας της Παπικής αποστολής στην Κωνσταντινούπολη και ο επιφανής μοναχός αποδέχεται την πρόταση, προφανώς επειδή από αυτήν εξαρτιόταν το μέλλον της Μονής των Κασούλων, χωρίς βέβαια να συμφωνεί με τις θέσεις των Ρωμαιοκαθολικών.

Συγκαταβατικός και διαλλακτικός θεωρεί τους Λατίνους ακούσια πλανεμένους και επιδιώκει να βοηθήσει στην αποκατάσταση των θρησκευτικών παρανοήσεων που έχουν εισαχθεί στην εκκλησιαστική ζωή και τάξη. 

Συμμετέχει σε δύο παπικές αποστολές στην Κωνσταντινούπολη, μεταξύ 1205 και 1215, οι οποίες βέβαια αποβαίνουν άκαρπες, αλλά και σε μία αποστολή στην Ρώμη όταν ο Πάπας επιχειρεί να αλώσει την Ορθοδοξία, αρνούμενος την εγκυρότητα του βαπτίσματος των Ορθοδόξων. Ο Νικόλαος έχοντας παρακολουθήσει όλους αυτούς τους διαλόγους από κοντά, θα συγγράψει πονήματα όπου με ακλόνητα επιχειρήματα ανατρέπει τις κακοδοξίες και επισημαίνει τα δογματικά λάθη.

Το βιβλίο είναι γραμμένο με λόγο απλό και κατανοητό και οι υποσημειώσεις επεξηγούν με τρόπο σαφή και επεξηγηματικό όσα χρειάζεται να γνωρίζει ο αναγνώστης. 

Όσοι αγαπούν την ιστορία και την θεολογία θα ωφεληθούν από το ωραιότατο αυτό πόνημα, το οποίο ταυτόχρονα συγκινεί, αφού αναφέρεται στις χαμένες πατρίδες και τις δυσκολίες και την οδύνη που έζησαν οι Ορθόδοξοι της Magna Graecia. 

Ταυτόχρονα, η προσωπικότητα του Νικολάου εξ Υδρούντος, έτσι όπως παραστατικά την παρουσιάζει ο συγγραφέας, αποτελεί ένα θαυμάσιο πρότυπο για το πώς, όταν κάποιος έχει ισχυρή ταυτότητα και δυνατή πίστη, μπορεί να στέκεται ακλόνητος απέναντι στον αντίπαλο, δίχως φανατισμούς και υπερβολές και να εμπνέει τόσο τους συγχρόνους του, όσο και εμάς, στους παράξενους καιρούς που ζούμε.

pemptousia 

ΣΚ – [2φΑ]