"Ορμή και δύναμη"

                          

"Το Άνθος του Γιαλού"

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
[Σκιάθος: 4 Μαρτίου 1851 - 3 Ιανουαρίου 1911]

Το Άνθος του Γιαλού

Ἐπὶ πολλὰς νύκτας κατὰ συνέχειαν, ἔβλεπεν ὁ Μάνος τοῦ Κορωνιοῦ, ἐκεῖ ὅπου ἔδενε τὴν βάρκαν του κάθε βράδυ, κοντὰ στὰ Κοτρώνια τοῦ ἀνατολικοῦ γιαλοῦ, ἀνάμεσα εἰς δυὸ ὑψηλοὺς βράχους καὶ κάτω ἀπὸ ἕνα παλαιὸν ἐρημόσπιτον κατηρειπωμένον, – ἐκεῖ ἔστρωνε συνήθως τὴν κάπαν ἐπάνω στὴν πλώρην τῆς βάρκας, κ᾿ ἐκοιμᾶτο χορευτὸν καὶ νανουρισμένον ὕπνον, τρεῖς σπιθαμὲς ὑψηλότερ᾿ ἀπὸ τὸ κῦμα, θεωρῶν τὰ ἄστρα καὶ μελετῶν τὴν Πούλιαν καὶ ὅλα τὰ μυστήρια τοῦ οὐρανοῦ – ἔβλεπε λέγω, ἀνοικτὰ εἰς τὸ πέλαγος, ἔξω ἀπὸ τὰ δυὸ ἀνθισμένα νησάκια, τὰ φυλάττοντα ὡς σκοποὶ τὸ στόμιον τοῦ λιμένος, ἓν μελαγχολικὸν φῶς – κανδήλι, φανόν, λαμπάδα, ἢ ἄστρον πεσμένον – νὰ τρεμοφέγγῃ ἐκεῖ μακράν, εἰς τὸ βάθος τῆς μελανωμένης εἰκόνος, ἐπιπολῆς εἰς τὸ κῦμα καὶ νὰ στέκῃ ἐπὶ ὥρας, φαινόμενον ὡς νὰ ἔπλεε καὶ μένον ἀκίνητον.

Ο Μάνος τοῦ Κορωνιοῦ, λεμβοῦχος ψαράς, ἦτον ἀδύνατος στὰ μυαλὰ, ὅπως καὶ πᾶς θνητός. Ἀρκετὸν ἦτο ἤδη ὁποὺ ἔδενε τὴν βάρκαν του κάθε βράδυ ἐκεῖ, δίπλα εἰς τοὺς δυὸ μαυρισμένους βράχους, κάτω ἀπὸ τὸ ἐρημόσπιτον ἐκεῖνο, τ᾿ ὁλόρθον ἄψυχον φάντασμα, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν φήμην, ὅτι ἦτο στοιχειωμένον. Ἐκαλεῖτο κοινῶς «τῆς Λουλούδως τὸ Καλύβι». Διατί; Κανεὶς δὲν ἤξευρεν. Ἤ ἂν ὑπῆρχον ὀλίγα γραΐδια «λαδικά» ἢ καὶ δυὸ τρεῖς γέροι, γνωρίζοντες τὰς παλαιὰς ἱστορίας τοῦ τόπου, ὁ Μάνος δὲν ἔτυχεν εὐκαιρίας νὰ τοὺς ἐρωτήση.

Ἔβλεπε βραδιὲς τώρα, τὸ παράδοξον ἐκεῖνο μεμακρυσμένον φῶς νὰ τρέμῃ καὶ νὰ φέγγῃ ἐκεῖ εἰς τὸ πέλαγος, ἐνῷ ἤξευρεν, ὅτι δὲν ἦτο ἐκεῖ κανεὶς φάρος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε φροντίσει δι᾿ αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὰ μικρὰ μέρη, τὰ μὴ ἔχοντα ἰσχυροὺς βουλευτάς.

Τί λοιπόν, ἦτο τὸ φῶς ἐκεῖνο; Ἠσθάνετο ἐπιθυμίαν, ἐπειδὴ σχεδὸν καθημερινῶς ἐπέρνα μὲ τὴν βάρκα του ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ πέραμα, ἀνάμεσα εἰς τὰ δυὸ χλοερὰ νησάκια καὶ δὲν ἔβλεπε κανὲν ἴχνος ἐκεῖ τὴν ἡμέραν, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξηγῇ τὴν παρουσίαν τοῦ φωτὸς τὴν νύκτα, νὰ πλεύση τὰ μεσάνυχτα, διακόπτων τὸν μακάριον ὕπνον του καὶ τοὺς ρεμβασμούς του πρὸς τ᾿ ἄστρα καὶ τὴν Πούλιαν, νὰ φθάση ἕως ἐκεῖ, νὰ ἰδῆ τί εἶναι καί ἐν ἀνάγκῃ, νὰ τὸ κυνηγήση τὸ μυστηριῶδες ἐκεῖνο φέγγος. Ὅθεν ὁ Μάνος, ἐπειδὴ ἦτο ἀσθενὴς ἄνθρωπος καθὼς εἴπομεν, νέος εἰκοσαετής, ἐκάλεσεν ἐπίκουρον καὶ τὸν Γιαλὴν τῆς Φαφάνας, δέκα ἔτη μεγαλύτερόν του, ἀφοῦ τοῦ διηγήθη τὸ νυκτερινὸν ὅραμά του, διὰ νὰ τοῦ κάμῃ συντροφιὰν εἰς τὴν ἀσυνήθη ἐκδρομήν.

"Ευτυχές το Νέο Έτος!"

Alexander Schmemann

Είναι παλιό το έθιμο: την παραμονή του Νέου Έτους, όταν το ρολόι κτυπήσει μεσάνυχτα, σκεφτόμαστε τις επιθυμίες μας για το νέο έτος και προσπαθούμε να εισέλθουμε στο άγνωστο μέλλον μ’ ένα όνειρο, προσδοκώντας ταυτόχρονα την εκπλήρωση κάποιας αγαπητής μας επιθυμίας. Σήμερα, για άλλη μια φορά βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα νέο έτος. Τι επιθυμούμε για τους ίδιους, για τους άλλους, για τον καθένα; Ποιο είναι το τέλος όλων μας των ελπίδων;

Η απάντηση είναι μονίμως, η ίδια αιώνια λέξη: ευτυχία. Ευτυχές το Νέο Έτος! Ευτυχία για το Νέο Έτος! Η ιδιαίτερη ευτυχία που επιθυμούμε είναι φυσικά διαφορετική και προσωπική για τον καθένα, αλλά όλοι μας μετέχουμε στην κοινή πίστη πως αυτό το έτος η ευτυχία θα μάς πλησιάσει, πως μπορούμε να ελπίσουμε σ’ αυτή με προσδοκία.

Πότε όμως είναι κάποιος αληθινά ευτυχισμένος; Μετά από αιώνες εμπειρίας και γνώσης σχετικά με τον άνθρωπο, δεν μπορούμε πλέον να εξισώσουμε την ευτυχία με οποιοδήποτε εξωτερικό γνώρισμα, π.χ. χρήματα, υγεία, επιτυχία κλπ. Γνωρίζουμε πως τίποτε απ’ όλα αυτά δεν ανταποκρίνεται πλήρως σ’ αυτή τη μυστηριώδη και πάντοτε φευγαλέα έννοια της ευτυχίας. Είναι σαφές πως η φυσική άνεση φέρνει ευτυχία, αλλά και άγχος. 

Η επιτυχία φέρνει ευτυχία, αλλά και φόβο. Είναι εκπληκτικό πως όσο περισσότερη εξωτερική ευτυχία διαθέτουμε, τόσο περισσότερο εύθραυστη γίνεται και πιο ατίθασος ο φόβος πως θα τη χάσουμε και θα μείνουμε με άδεια χέρια. Πιθανώς αυτός είναι και ο λόγος που ευχόμαστε ο ένας στον άλλο «μια νέα ευτυχία» για το Νέο Έτος. Η «παλιά» ευτυχία ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε, κάτι πάντοτε έλειπε. Τώρα όμως ατενίζουμε ξανά μπροστά μας με μια ευχή, ένα όνειρο, μια ελπίδα...

Χριστέ και Παναγία! Το ευαγγέλιο πριν από πάρα πολύ καιρό είχε καταγράψει την ιστορία ενός ανθρώπου που πλούτισε, έκτισε καινούριες αποθήκες για να αποθηκεύσει τα αγαθά του, και αποφάσισε πως πλέον είχε όλα τα αναγκαία που εγγυώντο την ευτυχία του! Είχε άνεση και μέσα. Εκείνη όμως τη νύχτα άκουσε: «άφρων, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου, α δε ητοίμασας τίνι έσται;» (Λουκ. 12, 20).

Η σταδιακή συνειδητοποίηση ότι τίποτε δεν μπορεί να κρατηθεί, πως μπροστά μας βρίσκεται ο αναπόφευκτος θάνατος και η φθορά, είναι το δηλητήριο που δηλητηριάζει τη μικρή και περιορισμένη ευτυχία που διαθέτουμε. Αυτός είναι σίγουρα και ο λόγος για τη συνήθεια που έχουμε να κάνουμε τέτοιο σαματά και θόρυβο, φωνάζοντας και γελώντας, καθώς το ρολόι κτυπάει δώδεκα την παραμονή του Νέου Έτους.

Φοβούμαστε να μείνουμε μόνοι και σιωπηλοί, καθώς το ρολόι κτυπάει σαν την ανελέητη φωνή της μοίρας: πρώτο κτύπημα, δεύτερο, τρίτο και συνεχίζει, τόσο αδυσώπητα, ομοιόμορφα, τόσο τρομακτικά μέχρι τέλους. Τίποτε δεν μπορεί να το αλλάξει, τίποτε να το σταματήσει. Έτσι, έχουμε δύο πολύ βαθείς και ακατάλυτους άξονες της ανθρώπινης συνείδησης: φόβος και ευτυχία, εφιάλτης και όνειρο. Η καινούρια ευτυχία που ονειρευόμαστε την παραμονή του Νέου Έτους θα μπορέσει τελικά να ηρεμήσει, να σκορπίσει και να κατανικήσει το φόβο; 

Ονειρευόμαστε μια ευτυχία στην οποία να μην παραμονεύει ο φόβος βαθιά μέσα της, ένας φόβος από τον οποίο προσπαθούμε πάντοτε να προφυλαχθούμε, πίνοντας, ή με το να είμαστε συνεχώς απασχολημένοι, περιβαλλόμενοι από θόρυβο. Η σιγή όμως αυτού του φόβου είναι ισχυρότερη από κάθε άλλο θόρυβο. «Άφρων»! Μάλιστα, το αθάνατο όνειρο της ευτυχίας είναι εκ φύσεως ανόητο σ’ έναν κόσμο μολυσμένο από φόβο και το θάνατο.

Ακόμη και στις ανώτερες στιγμές του ανθρώπινου πολιτισμού, οι άνθρωποι το γνωρίζουν καλά. Μπορούμε να νιώσουμε τη θλίψη και τη θλιβερή αλήθεια πίσω από τα λόγια του μεγάλου ποιητή Αλέξανδρου Πούσκιν, που τόσο πολύ αγαπούσε τη ζωή, όταν έγραφε: «Δεν υπάρχει ευτυχία στον κόσμο». Όντως, μια βαθιά θλίψη διαπερνά κάθε γνήσια τέχνη. Μόνο χαμηλά, στον πάτο του ανθρώπινου πολιτισμού, τα πλήθη ξετρελαίνονται με τον θόρυβο και τις φωνές, ως εάν ο θόρυβος και τα θορυβώδη πάρτυ θα μπορούσαν να φέρουν την ευτυχία.

«Εν αυτώ ζωή ην και η ζωή ην το φως των ανθρώπων και το φως εν τη σκοτία φαίνει και η σκοτία αυτό ου κατέλαβεν» (Ιωάν. 1,4-5). Αυτό που υπονοεί αυτή η φράση είναι πως το φως δεν μπορεί να καταποθεί από τον φόβο και το άγχος, δεν μπορεί να σκορπιστεί από τη λύπη και την απελπισία. Να μπορούσαν οι άνθρωποι, σ’ αυτή, σ’ αυτή τη μάταιη δίψα για στιγμιαία ευτυχία, να έβρισκαν μέσα τους τη δύναμη να σταματήσουν, να σκεφτούν, να ατενίσουν τα βάθη της ζωής! Να μπορούσαν να ακούσουν τα λόγια, τη φωνή που τους καλεί αιώνια μέσα σ’ αυτά τα βάθη. Ας γνώριζαν μόνο τι είναι αληθινή ευτυχία.

«Την χαράν υμών ουδείς αίρει αφ’ υμών» (Ιωάν. 16, 22). Δεν είναι αυτό που ονειρευόμαστε όταν το ρολόι κτυπήσει μεσάνυκτα; Τη χαρά που κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει. Πόσο σπάνια όμως φτάνουμε σε τέτοια βάθη! Πόσο τα φοβόμαστε για κάποιο λόγο και τα παραμερίζουμε: «Όχι σήμερα, αλλά αύριο ή μεθαύριο, θα στρέψω την προσοχή στα ουσιώδη και αιώνια μόνο, όχι σήμερα., υπάρχει καιρός».

Ο καιρός όμως στην πραγματικότητα είναι τόσο λίγος. Μόνο στιγμές περνούν πριν το βέλος του χρόνου σφυρίξει πετώντας προς το μοιραίο στόχο. Γιατί καθυστερούμε; Επειδή ακριβώς εδώ, ανάμεσά μας, δίπλα μας, στέκεται Κάποιος: «ιδού έστηκα επί την θύραν και κρούω» (Αποκ. 3, 20). Αν μόνο παραμερίζαμε το φόβο μας και Τον κοιτάζαμε, θα βλέπαμε μια τέτοια χαρά και μια τέτοια περίσσεια ζωής, που σίγουρα θα καταλαβαίναμε το νόημα αυτής της φευγαλέας και μυστηριώδους λέξης «ευτυχία».

*  Από mail: Εορτολόγιο - Ετήσιος Εκκλησιαστικός Κύκλος

                   π. Αλέξανδρος Σμέμαν - Εκδόσεις Ακρίτας

"Αν δεν μου ΄δινες την ποίηση, Κύριε.."

Νικηφόρος Βρεττάκος
[Γεννήθηκε στις Κροκεές της Λακωνίας την 1η Ιανουαρίου του 1912]

Ἂν δὲν μοῦ 'δινες την ποίηση, Κύριε

Ἂν δὲ μοῦ ῾δινες τὴν ποίηση, Κύριε,
δὲ θἄχα τίποτα γιὰ νὰ ζήσω.
Αὐτὰ τὰ χωράφια δὲ θἆταν δικά μου.
Ἐνῷ τώρα εὐτύχησα νἄχω μηλιές,
νὰ πετάξουνε κλώνους οἱ πέτρες μου,
νὰ γιομίσουν οἱ φοῦχτες μου ἥλιο,
ἡ ἔρημός μου λαό,
τὰ περιβόλια μου ἀηδόνια.

Λοιπόν; Πῶς σοῦ φαίνονται; Εἶδες
τὰ στάχυά μου, Κύριε; Εἶδες τ᾿ ἀμπέλια μου;
Εἶδες τί ὄμορφα ποὺ πέφτει τὸ φῶς
στὶς γαλήνιες κοιλάδες μου;
Κι᾿ ἔχω ἀκόμη καιρό!
Δὲν ξεχέρσωσα ὅλο τὸ χῶρο μου, Κύριε.
Μ᾿ ἀνασκάφτει ὁ πόνος μου κι᾿ ὁ κλῆρος μου μεγαλώνει.
Ἀσωτεύω τὸ γέλιο μου σὰν ψωμὶ ποὺ μοιράζεται.

Ὅμως,
δὲν ξοδεύω τὸν ἥλιό σου ἄδικα.
Δὲν πετῶ οὔτε ψίχουλο ἀπ᾿ ὅ,τι μοῦ δίνεις.
Γιατί σκέφτομαι τὴν ἐρμιὰ καὶ τὶς κατεβασιὲς τοῦ χειμῶνα.
Γιατί θἄρθει τὸ βράδυ μου. Γιατί φτάνει ὅπου νἆναι
τὸ βράδυ μου, Κύριε καὶ πρέπει
νἄχω κάμει πρὶν φύγω τὴν καλύβα μου ἐκκλησιὰ
γιὰ τοὺς τσοπάνηδες τῆς ἀγάπης.

"Ο Άγιος Βασίλειος"

Εις πάσαν την γην εξήλθεν ο φθόγγος σου,
ως δεξαμένην τον λόγον σου
δι' ου θεοπρεπώς εδογμάτισας,
την φύσιν των όντων ετράνωσας,
τα των ανθρώπων ήθη κατεκόσμησας,
Βασίλειον ιεράτευμα, Πάτερ όσιε,
Χριστόν τον Θεόν ικέτευε,
δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

13.01.01 - "Καινούργιος Χρόνος"

Καινούργιος Χρόνος

Η αλλαγή του Χρόνου, είναι μια ιδιαίτερη στιγμή για όλους. Έκαμαν τον κύκλο τους δώδεκα μήνες, ένα σύνολο χρόνου που κατέγραψε στη ζωή μας θετικά και αρνητικά συναισθηματικά βιώματα. Αντιστοιχίες σε γεγονότα, εξωτερικά ή εσωτερικά.

Όταν αλλάζει ο Χρόνος, έστω και ασυνείδητα, κάνουμε τον απολογισμό μας.
Ένας απολογισμός, που είναι ειλικρινής, τίμιος, ευθύς και καθαρός, μπορεί να δικαιώσει τα λάθη ενός ολόκληρου χρόνου. Μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας. 

Περισσότερο συνειδητά κάθε Πρωτοχρονιά, δωρίζουμε ευχές στον εαυτό μας και στους αγαπημένους μας. Όσο μακριά φθάνει η αγάπη μας.

Οι συνηθισμένες, τυπικές ευχές, απευθύνονται επιφανειακά και αόριστα στην Τύχη. Κάποιο "γούρι", μπορεί να παίζει και αυτό ένα μαγικό ρόλο. Αυτές είναι οι ευχές που γίνονται από μια βούληση υποτονική, κουρασμένη από την απραξία, ναρκωμένη από την υπερπροσφορά προτάσεων που μας παρέχει η κοινωνία, για εξαγορά των επιθυμιών μας.

Οι ουσιαστικές ευχές, είναι αυτές που απευθύνονται σε γνωστό παραλήπτη, που πιστεύουμε πως έχει τη δυνατότητα να τις πραγματοποιήσει. Και τις πραγματοποιεί, ανάλογα με το πόσο συναίσθημα έχουμε επενδύσει στη μεταξύ μας σχέση. 

Αν οι ευχές μας απευθύνονται στον Θεό, πρέπει να ζητούμε πράγματα που δεν εξαρτώνται από μας. Χρόνο αρκετό για επιστροφή, υγεία για να αξιοποιήσουμε τον χρόνο μας, φωτισμό για όλο τον κόσμο, για να διακρίνουμε τον δρόμο μας. Αυτά για μας και για όσους φθάνει η αγάπη μας..

Και ακόμα, να ζητούμε βοήθεια και για όσα εξαρτώνται από μας. Για εσωτερική ειρήνη, για αγάπη, για πίστη, για μετριοφροσύνη. Να ζητούμε βοήθεια για να καθαρίσουμε τη μνήμη μας, τις σκέψεις, τα αισθήματα και τις επιθυμίες μας, βοήθεια για να ανοίξουμε την πόρτα της ψυχής μας και να Τον δεχτούμε με χαρά στη ζωή μας.

Τον περασμένο χρόνο πραγματικά, μέσα στις τόσες φροντίδες μας, δεν βρήκαμε αρκετή ώρα, υπομονή και ηρεμία, να μελετήσουμε περισσότερο τα λόγια Του για να Τον γνωρίσουμε καλύτερα και να Τον αγαπήσουμε, για να προσευχηθούμε και να Τον πλησιάσουμε, να μπορέσουμε να του προσφέρουμε κι εμείς, λίγο από τον εαυτό μας.

Φέτος, ας δούμε τα πράγματα πιο καθαρά. Ας μην πάει χαμένος κι αυτός ο Χρόνος. Ο Θεός δεν χρειάζεται αναζήτηση, προσπάθεια, κόπο και χρόνο για να βρεθεί στη ζωή μας. Ο Θεός είναι, πάντοτε ήταν, εδώ. Στην ψυχή και στη ματιά των αγαπημένων μας, των δικών μας, των φίλων μας, των συνεργατών μας, των γνωστών μας, αλλά και των αγνώστων μας, όσων μας χρειάζονται κι όσων μας ενοχλούν, μας δυσκολεύουν, μας εξαπατούν και μας εχθρεύονται.

Ακόμα πιο κοντά, σε όσους δεν μας φέρθηκαν καλά, δεν εκτίμησαν τα όσα τους είχαμε προσφέρει, φάνηκαν αχάριστοι, εγωιστές, μας εκμεταλλεύτηκαν, μας κορόιδεψαν, μας φέρθηκαν με κακία και όχι μόνο σε μας, αλλά στην οικογένεια μας, στα παιδιά μας...

Είναι δυνατόν; Δεν τους κρατάμε κακία, τους έχουμε συγχωρέσει, αλλά δεν θέλουμε σχέσεις μαζί τους. Μακριά. Σαν να μην υπάρχουν...

Όμως ο Θεός που βλέπει το δίκιο ή το άδικο μας και ζει στην ψυχή όλων μας, στην εικόνα του, δεν συναινεί σε τέτοιες ενέργειες. Εκείνον απωθούμε και αποκλείουμε από τη ζωή μας. Επιζητούμε έναν Παράδεισο κοντά Του, επιλέγοντας όμως εμείς, ποιοι από τους αδελφούς μας θα παρευρίσκονται εκεί... Τεράστιο λάθος!

Ο Θεός είναι δίπλα μας, είναι μέσα μας. Αλλά είναι αγάπη χωρίς όρους, χωρίς αποστάσεις. Για όλους. Δεν είναι τα λάθη των άλλων που μας χωρίζουν απ’ Αυτόν. Είναι ο δικός μας εγωισμός, που δεν μας αφήνει να δεχθούμε τη θυσία Του, για μας. Αν κρατάμε αποστάσεις από τον Θεό, δεν έχουμε καμιά ελπίδα.

Μια είναι η Ευχή για τον Καινούργιο Χρόνο. Να δεχθούμε τον Χριστό ξανά στην καρδιά μας, δίνοντας την αγάπη μας και τη βοήθεια μας ξανά στον αδελφό που μας αδίκησε, στον εχθρό που μας μίσησε, όχι περιμένοντας τον για να τον συγχωρήσουμε μεγαλόψυχα, αλλά πηγαίνοντας εμείς να ζητήσουμε ταπεινά συγγνώμη, γιατί μας πίκραναν οι ενέργειες του και ξεχάσαμε ότι αυτός είναι ο αδελφός μας, το αίμα μας, ο Θεός μας.

Έτσι μόνο θα αναπαυθεί και η δική μας ψυχή και του αδελφού μας.

Αυτή είναι η μελέτη του Θεού, αυτή και η προσευχή που θα μας φέρουν κοντά Του.

Ο Χριστός γεννιέται, προσφέρεται και θυσιάζεται συνεχώς στην ψυχρή αδιαφορία μας και περιμένει να ανοίξουν τα μάτια της ψυχής μας, να νοιώσουμε τη βαθιά έννοια της αγάπης, την έκταση της, πέρα από τα δικά μας μέτρα και το δικό μας δίκιο.

Να περιοριστούμε στη μικρή αδυναμία μας και να ανταποκριθούμε στην αγαθότητα και το Φως της δικής Του ματιάς, που μας διαπερνά ως το κέντρο της ύπαρξης μας, για να επιστρέψουμε στα βάθη της καρδιάς μας, να Τον συναντήσουμε.

Μακάρι, να είναι φέτος η χρονιά μας...

Μ. Σ. Ψαράς