"Παραμυθένιος κόσμος! "

«ΤΟ ΑΛΗΘΙΝΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ – Η ΑΡΧΟΝΤΙΚΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ»

Του Φώτη Κόντογλου

Τί ἤτανε, ἀληθινά, ἐκεῖνο τὸ Βυζάντιο, ἐκείνη ἡ Κωνσταντινούπολη;

Παραμυθένιος κόσμος!

Ὄχι μοναχὰ ἡ ἀρχαία πολιτεία, μὰ κι ἡ καινούρια, ὡς τοῦ σουλτὰν-Χαμὶτ τὰ χρόνια.

Εἶχα γνωρίσει ἕναν χριστιανὸ Ἀνατολίτη κοσμογυρισμένον, ποὺ ἔζησε πολλὰ χρόνια στὴν Εὐρώπη καὶ στὴν Ἀμερική, στὴ Λόντρα, στὸ Παρίσι, στὴ Ρώμη, στὴ Νέα Ὑόρκη. «Ὅλες αὐτὲς οἱ μεγάλες πολιτεῖες, μοῦ ἔλεγε, εἶναι σπουδαῖες, μὰ σὰν τὴν Κωνσταντινόπολη δὲν ὑπάρχει ἄλλη στὴν οἰκουμένη, κι οὔτε βρίσκεται στὸν ντουνιὰ τέτοια ἐπίσημη ἀρχοντικιὰ καὶ βασιλικὴ πολιτεία».

Στὰ χρόνια τῶν Βυζαντινῶν «ἡ βασιλεύουσα Πόλις» θὰ εἶχε μιὰ ἐξωτικὴ κι ἀλλόκοτη μεγαλοπρέπεια. Χίλιοι κουμπέδες (τροῦλλοι) κατάχρυσοι λαμποκοπούσανε μέσα στὴ βλογημένη αὐτὴ ἀφεντοπολιτεία. Στὴ μέση στεκότανε, σὰν ἥλιος, ἡ Ἁγιὰ Σοφιά, καὶ γύρω της ἤτανε σκορπισμένες οἱ ἄλλες ἐκκλησίες μὲ τοὺς χρυσοὺς κουμπέδες, σφαῖρες οὐράνιες, ποὺ λὲς καὶ γυρίζανε γύρω στὸν ἥλιο.

Δὲν φαινόντανε πὼς ἤτανε κτίρια κανωμένα ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ σὰν νὰ κατεβήκανε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ σταθήκανε ἀπάνω στὴ γῆ. Κι ἀπὸ μέσα ἤτανε καταστολισμένες μὲ ψηφιά, μὲ χρωματιστὰ μάρμαρα, μὲ σμάλτα, μὲ ζωγραφιές, ποὺ θαρροῦσε κανένας πὼς μπαίνει σὲ οὐράνια παλάτια.

Εἴχανε δίκιο οἱ παλιοὶ Κινέζοι ποὺ λέγανε πὼς αὐτὰ τὰ κτίρια ἤτανε «κάποια παλάτια μεγάλα καὶ λαμπερά, ποὺ ἀπὸ μέσα μοιάζανε σὰν τὰ χρυσὰ φτερὰ τοῦ φασιανοῦ τὴν ὥρα ποὺ πετᾶ».

Ἀνάμεσα στὶς ἀκαταμέτρητες ἐκκλησιές, στὰ παλάτια καὶ στὰ μοναστήρια, ποὺ σκεπάζανε ἀνεξερεύνητα μυστήρια, ἤτανε χτισμένα τὰ σπίτια καὶ τὰ ἀμέτρητα παζάρια ποὺ μερμήγκιαζε ὁ κόσμος, κόσμος καλοπερασμένος, τὰ χάνια, τὰ μαγαζιά, φωλιὲς γεμάτες ζωὴ καὶ κίνηση.

Ἐδῶ κι ἐκεῖ πρασινίζανε κάποια περιβόλια μὲ ψηλὰ δέντρα μέσα στὴν πολιτεία, μὰ ἕνα γύρω τὴ ζώνανε, σὰν ὁλόδροσο στεφάνι, ἀνθισμένοι κῆποι, δάση μὲ πλατάνια, μὲ δρῦς, μὲ κυπαρίσσια, μὲ καβάκια (λεῦκες), ποὺ ρίχνανε τὸν πυκνὸν ἴσκιο τους ἀπάνω σὲ ξωτικὰ κιόσκια, σὲ βρύσες μὲ κρυσταλλένια νερά, ἐνῶ ἀπὸ παντοῦ χλιμιντρούσανε χαρούμενα τὰ λυγερὰ ἄτια (ἄλογα) τῆς Ἀνατολῆς, κι ἀκουγόντανε κάτι τραγούδια ποὺ μοιάζανε μὲ ψαλμῳδίες. Ἀνάμεσα στὰ δέντρα βοσκούσανε ζαρκάδια.

Μὰ σὰν γύριζε κανένας τὴ ματιά του κατὰ τὴ θάλασσα, εὐφραινότανε ἀκόμα πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸ θαυμαστὸ πανόραμα. Ὁ Βόσπορος, αὐτὸς ὁ ἐξαίσιος θαλασσινὸς ποταμός, δρόσιζε μὲ τὰ νερά του τὰ πόδια τῆς πολιτείας, ρεματίζοντας ἀνάμεσα σ᾿ αὐτὴ καὶ στὴν καταπράσινη Ἀνατολή, μὲ τὴ Χρυσούπολη καὶ μὲ τὰ παλάτια ποὺ παραθερίζανε οἱ Κωνσταντινουπολίτες.

Ὅπου νὰ στεκότανε ἄνθρωπος ἔβλεπε μπροστά του ἕνα μαγικὸ θέαμα, τὶς ἥμερες ἀκρογιαλιὲς τοῦ μπογαζιοῦ ἀνάμεσα στὰ δέντρα ποὺ βουΐζανε ἀπὸ τὸ γλυκὸ φύσημα τ᾿ ἀγεριοῦ. Ἀκαταμέτρητο πλῆθος ἀπὸ καράβια λογιῶν-λογιῶν, ἀπὸ βάρκες, ἀπὸ μαοῦνες, ἀπὸ καΐκια, ἀπὸ μπιαντάδες, ἀρμενιζανε παντοῦ, ἄλλα μὲ πανιὰ κι ἄλλα μὲ κουπιά.

Τὰ λιμάνια ἤτανε γεμάτα ἀπὸ καράβια ἀραγμένα στοὺς μόλους ἢ φουνταρισμένα ἀνοιχτά. Κάστρα θεόρατα, τρίδιπλα κι ἀκατάλυτα, ζώνανε τὴν ἀξετίμητη πολιτεία, ἀπὸ στεριὰ κι ἀπὸ θάλασσα, μὲ χίλιες καστρόπορτες, μ᾿ ἀμέτρητες τάμπιες καὶ πύργους, ὅλα ἀρματωμένα καλὰ μὲ στρατό, μὲ βάρδιες ποὺ ξαγρυπνούσανε.

Τὸ Σαββατόβραδο, κατὰ τὸ δειλινό, ἡ ἀτμόσφαιρα γέμιζε ἀπὸ τὴ γλυκειὰ βουὴ ποὺ κάνανε χιλιάδες καμπάνες καὶ ποὺ ἀνέβαινε σὰν ψαλμωδία ἀπάνω ἀπὸ τὴν ἁγιασμένη πολιτεία, ἀπὸ τὴ Νέα Σιών, «ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων».

Πανηγυρικὴ μεγαλοπρέπεια! Μοναχὰ τὸ Βυζάντιο κατέβασε στὴ γῆ τὴν οὐράνια ἁρμονία.

 

Τρία χρόνια Φεγγάρι!...

Συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από την ημέρα που έγινε η πρώτη ανάρτηση στο "Δεύτερο φεγγάρι του Αυγούστου".

Από σήμερα ξεκινά ο τέταρτος χρόνος. 

Με την ίδια όρεξη, με σταθερή την απόφαση να διατηρηθεί διαυγής η φυσιογνωμία του μπλογκ, ανεπηρέαστη από τα καθημερινά βιώματα...

Ας ελπίσουμε, σε μια καλύτερη συνέχεια, μια πιο φωτεινή χρονιά!  

"Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον.. "

Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον...

Ειρήνη Ζαμάνη

Το καλοκαιρινό αγέρι, ανεπαίσθητο ακόμη πριν μεγαλώσει σε μελτέμι,

φέρνει μυρωδιές από πεπόνι, ροδάκινο, σταφύλι και ιώδιο.

Είναι το ίδιο που φουσκώνει το καρπούζι, το «χειμωνικό» όπως το έλεγε

η γιαγιά Τρισεύγενη, που δένει μέρα με τη μέρα τρίζοντας.

Οι ντοματιές να στυλώνονται όχι από σύρματα, αλλά από κουρελάκια

με δύναμη και τρυφεράδα, όμοια καθώς ορμήνευε ο γέροντας Παΐσιος

να μεγαλώνουμε τα παιδιά μας.

Οι πευκοβελόνες στρωμένες καταγής, άοπλες, κάναν το χρέος τους

να παιχνιδίσουν με τον ήλιο. Το πεύκο θα στεγάσει τη συναυλία των τζιτζικιών,

θα κάνει κάλεσμα στη Διεθνή της ανεμελιάς

και θα μυρώσει τον αέρα γενναιόδωρα.

Θυμάρι, μέντα, ρίγανη το έπαθλο στο κυνήγι θησαυρού της άνυδρης γης

για τα ασκημένο μάτι. Τα λουμινάκια περιμένουν ν’ αναλωθούν

με την ταπεινή τους φλόγα αντίδωρο στον ουρανό.

Το καλαμπόκι μεστώνει συνομήλικο με τον ξάδελφό του, το στάρι,

και μετρούν το μπόι τους στην παραστάδα του ορίζοντα.

Ιούνης-θεριστής, Ιούλης-αλωνάρης.

Μα πώς τόσο ειρηνικά η επέλαση των ακρίδων;

Ακροβολίστηκαν σε καίριες θέσεις, στρατός μιας περιοδικής κατοχής

που δεν χρειάζεται να βρει αντίσταση. Μια άλλη πιο πειθαρχημένη στρατιά,

αυτή των μυρμηγκιών, πηγαινοέρχεται φουριόζα στο μέτωπο της εργασίας.

Αν είχαν χρόνο, θα θύμωναν με τα ρέμπελα τζιτζίκια,

αλλά πού καιρός για συναισθηματικές εκρήξεις!

Θέρος, έρως, τρύγος… η ζωή κάνει πρόποση στα ρω του έρωτα… καλοκαίρι…

Κοχύλι που κουρσεύτηκε απ’ τον βυθό, για να γίνει χάρισμα,

αστερίας που θα συντροφεύει τον χειμώνα,

πέτρα πού ζωγραφίστηκε και ξεχάστηκε, αλλά πρόλαβε να χαρίσει το ξάφνιασμα

και τη χαρά της εφήμερης δημιουργίας της.

Ποιο χέρι θα ρίξει βότσαλο-ψαράκι στο νερό, ποιο βλέμμα θα προλάβει

έναν απρόσμενο στρόβιλο εκεί που το λιοπύρι έχει βασίλειο

και ποιο θα ξεκουραστεί σε ασβεστωμένη αυλίτσα που σαρώθηκε

με αυτοσχέδια σκούπα-θάμνο; Ποια ψυχή θα συναντήσει την απεραντοσύνη

του νυχτερινού ουρανού και θα σηκωθεί στις μύτες της ύπαρξης της;

Μακάριο το αυτί που θα  ταλαντωθεί το βράδυ στο παραδοσιακό πανηγύρι

στον ήχο ενός κλαρίνου ή ενός βιολιού κι ενός λαούτου.

Η ψυχή νήστεψε με σεμνότητα, άναψε το κεράκι της μ’ ευλάβεια

στο γελαστό ξωκλήσι και οι άγιοι της ψιθύρισαν απ’ το εικόνισμα:

«σαν την άσκηση της αγάπης, άλλη δεν είναι… να ζεις σαν να πρόκειται

να πεθάνεις… ίσκιος ονείρου η ζωή,

μα και η ύλη αναπέμπει τη δική της δοξολογία».

Υποψιάζεται η ψυχή ποιο ύδωρ δρόσισε τις ασκητικές μορφές

και ποιος έρωτας φλόγισε τη νιότη, ως την αγιότητα:

ροδόχρους στην πιο καλή της ώρα η Αγία Μαρίνα, ομήλικη

της Αγίας Μαρκέλλας, ορίστηκε το θέρος, την εποχή που καταφάσκει

τη ζωή, να συνεορτάζουν.

Δεν θέλουν επισημότητες, τους αρκεί να φτάνουν οι φιλέορτοι

με ταπεινότητα και καθαρότητα στο σπιτικό τους,

αφού ξαποστάσουν στο χαμηλό πεζούλι.

Πώς να ξιπαστεί η ψυχή κι ας παίρνει τα ψηλώματα ν’ ανταμώσει

αυτόν πού καταδέχτηκε να τραφεί από ένα κοράκι, αφού πρώτα

μ’ ένα του αίτημα είδε να κλειδώνει το ποτιστήρι της βροχής

και μ’ έναν του λόγο να ξεκλειδώνει;

Ο προφήτης Ηλίας πύρινος στην πίστη και σαν υπεραιωνόβιος παππούς

καλωσορίζει στο πλούσιο φτωχικό του γελαστούς ηλιοκαμένους πεζοπόρους.

Και ποια μεγαλύτερη δοξολογία, παρά αυτή που κάνει γιορτή την κοίμηση,

που έναν αποχαιρετισμό τον κάνει πανήγυρη,

που με πρόσχαρες καμπάνες διαλαλεί

«… ἐν τῇ κοιμήσει τόν κόσμον οὐ κατέλιπες, Θεοτόκε»;

Ποτέ πιο πολλές μαυροντυμένες γυναίκες δεν αντάλλαξαν

τις πιο θερμές τους παρακλήσεις με τα μαύρα της ψυχής τους.

Η Μεγαλόχαρη, η Κυρά των αμπελιών, δέεται στον Γιο Της,

την άμπελο την αληθινή, για μας που αφυδατωνόμαστε

στο καύμα της προσωπικής μας αστοχίας.

Λύνει την μπόλια Της και μας φιλεύει σύκα και νερό της πηγής

και την Ελπίδα.

http://taxiarhes.blogspot.gr/2014/08/blog-post.html

Έντυπη δημοσίευση, στην περιοδική έκδοση του Ι. Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μοσχάτου, «Αρχαγγέλων Λόγος» - Καλοκαίρι 2014, τεύχος 15ο.

[2φΑ]

"Η Εορτή της Κοιμήσεως"

π. Ζήσης Κτενίδης
Ομιλία στον Ι. Ν. των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μοσχάτου

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που εορτάζει σήμερα όλη η Εκκλησία και ο Χριστιανικός κόσμος, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι η μεγαλύτερη εορτή της Παναγίας και η αρχαιότερη.
Καθιερώθηκε τον 5ο αιώνα μ.Χ. με αρχικό σκοπό να είναι μια εορτή αφιερωμένη στην Θεοτόκο, μετά από την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία καθόρισε και το θεομητορικό δόγμα.

Λίγα χρόνια αργότερα, χτίζεται από τον αυτοκράτορα Μαρκιανό ένας περίλαμπρος ναός στα Ιεροσόλυμα, στον χώρο όπου εικάζονταν από την προφορική παράδοση ότι βρισκόταν το μνήμα της Παναγίας. Σιγά-σιγά στη συνείδηση του κόσμου, η εορτή πήρε τον χαρακτήρα του εορτασμού της κοιμήσεως της Θεοτόκου και ήταν η αρχή για να στραφεί μια πλειάδα αγίων πατέρων στην συγγραφή ύμνων και κειμένων,  οι οποίοι εγκωμιάζουν  το πρόσωπο Της.

Ταυτόχρονα, καθιερώνεται ολιγοήμερη νηστεία για την προετοιμασία των πιστών και η εορτή διευρύνεται έως τις 23 Αυγούστου. Το χριστεπώνυμο πλήρωμα μέσα σε πολλούς αιώνες, εκφράζει παντοιοτρόπως την αγάπη και την τιμή του στο πρόσωπο της Παναγίας και αναπτύσσει μία πλούσια λατρευτική παράδοση, η οποία φτάνει μέχρι τις μέρες μας, οπουδήποτε υπάρχει ορθόδοξη κοινότητα.

Η Παναγία είναι η μητέρα του Χριστού και γίνεται μητέρα όλων μας. Η αμεσότητα με την οποία την προσεγγίζουμε οι πιστοί και η αγάπη μας, έχει πολλές εκφάνσεις. Την αποκαλούμε με περισσότερα από 2000 προσωνύμια, ανάλογα τον τόπο και τον τρόπο εικονογράφησής της.

Την απεικονίζουμε με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, εκφράζοντας έτσι την ποιητικότητά μας, το συναίσθημά μας και την ανάγκη μας να καταφύγουμε σε Εκείνη, σε κάθε μας δυσκολία.

Ψέλνουμε ύμνους ευχαριστήριους για την συμβολή της στην σωτηρία μας από κάθε δεινό και εκφράζουμε τη βαθιά ευγνωμοσύνη μας προς Εκείνη, για όλες τις ευεργεσίες που έχουμε στη ζωή μας.

Όμως, μήπως όλα αυτά είναι απλώς κάποιες θρησκευτικές εκδηλώσεις που μένουν σε μια επιφάνεια; Μήπως η αγάπη στην Παναγία δεν πρέπει να υπάρχει σε τόσο μεγάλο βαθμό, γιατί μόνο τον Χριστό πρέπει να αγαπάμε; Γιατί είναι τόσο σπουδαίο πρόσωπο η Παναγία;

Την απάντηση, μας την δίνει ο Χριστός μέσα από το Ευαγγέλιο, αλλά και μέσα από τα ζωντανά Ευαγγέλια που είναι οι Άγιοι πατέρες της Εκκλησίας μας.

Στην ευαγγελική περικοπή που ακούσαμε σήμερα, μια φωνή εκ του όχλου, μακαρίζει την μήτρα που κράτησε μέσα της τον Χριστό και τους μαστούς τους οποίους θήλασε. Μακαρίζει με λίγα λόγια την φυσική μητέρα του ανθρώπου Χριστού. Ο Ιησούς απαντάει τονίζοντας ακριβώς για ποιον λόγο καλούμαστε να αγαπάμε και να τιμούμε την Παναγία.

Λέει ότι πράγματι, είναι μακάριοι εκείνοι που ακούνε τον λόγο του Θεού και τον διαφυλάττουν στη ζωή τους. Και το λέει αυτό, διότι η Παναγία άκουσε το θέλημα του Θεού δια του αγγέλου και τον δέχτηκε υπάκουα και αγνά και γι' αυτό ο Θεός την αξίωσε να σαρκωθεί δι' Αυτής. Και όπως λένε και οι πατέρες, δεν φύλαξε μόνο τον Λόγο του Θεού, τον έλαβε μέσα της δια Πνεύματος Αγίου, σαρκοποίησε και γέννησε τον Θεάνθρωπο Κύριο.

Και αγιάστηκε μέσα από αυτό και έγινε η Παναγία.

Έτσι ο Χριστός τοποθετεί τον άνθρωπο σε μία καινούργια βάση και τον αναβιβάζει.Ο άνθρωπος δεν είναι πια σάρκα και αίμα, αλλά αντλεί ζωή από τη σχέση που έχει ΜΕ τον Λόγο του Θεού. Πολύ περισσότερο, όταν ο Χριστός ΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΙ όλα αυτά σε μια εποχή που οι γυναίκες αντιμετωπίζονταν επί το πλείστον ως όργανα αναπαραγωγής, ως μήτρα και μαστοί.

Οι πατέρες ερμηνεύοντας το Ευαγγέλιο, λένε ότι όποιος δεν τιμά την Θεοτόκο, δεν μπορεί να μετέχει της Θεότητας. Εφόσον ένας άνθρωπος άκουσε τον Λόγο του Θεού και τον φύλαξε στην καρδιά του, άνοιξε τον δρόμο και για τη δική μας σωτηρία.

Τον 3ο αιώνα μ.Χ., ο άγιος Ειρηναίος λέει, ότι εάν η Εύα με την παρακοή της στο θέλημα του Θεού ήταν η αρχή για να απομακρυνθεί ο άνθρωπος από τον Θεό, η Παναγία, σαν μια νέα Εύα, είναι η παρθένος γη, από την οποία πήρε ο Θεός την σάρκα για τον Νέο Αδάμ .

Εξετάζοντας την επίγεια ζωή της Παναγίας, διαπιστώνουμε ότι είναι συνδεδεμένη άρρηκτα με το μυστήριο της σαρκώσεως του Λόγου του Θεού και δίνει ελπίδα και παρηγοριά στον καθένα από εμάς. Η Παναγία, ένας απλός άνθρωπος όπως εμείς, διήνυσε τον βίο της έχοντας θλίψεις, δοκιμασίες, αντιμετωπίζοντας τον θάνατο του ίδιου της του παιδιού.

Ταυτόχρονα, έλαβε τη Χάρη και τη χαρά του Αγίου Πνεύματος, κυοφόρησε το Θαύμα της σωτηρίας μας, αξιώθηκε να δει τον Χριστό αναστημένο, ενώ ήταν αυτόπτης μάρτυρας της Αναλήψεώς Του στους ουρανούς. Μας μαρτυρεί με αυτόν τον τρόπο, πως οτιδήποτε συμβαίνει στο διάβα του βίου μας μπορεί να αποτελέσει αφορμή για περαιτέρω δική μας σχέση με τον Λόγο του Θεού.

Είναι "Οδηγήτρια", γιατί μας δείχνει τον δρόμο της Σωτηρίας μας, που είναι ο ίδιος ο Χριστός. Είναι "Ρόδο το αμάραντο", γιατί η ομορφιά και η ταπείνωσή Της ακτινοβολεί 2000 χρόνια. Είναι "Παμμακάριστος" γιατί όπως αναφέρει και το Ευαγγέλιο, από την στιγμή εκείνη Την μακαρίζει κάθε γενεά. Είναι "Παντοχαρά", γιατί χαίρονται οι πάντες με την παρουσία Της.

Έτσι, σε κάθε δύσκολή μας στιγμή, οποτεδήποτε οι θλίψεις του βίου μάς υπερβαίνουν, Της μιλάμε σε τόσο απλή γλώσσα, σαν να μιλούσαμε στη μητέρα μας. Ψάλλουμε την παράκληση και νιώθουμε συγγένεια με όλους εκείνους  που δοκιμαζόμενοι, βρίσκουν και βρήκαν παρηγοριά και ελπίδα σε Εκείνη.

Κι όταν εμφανίζεται μια μεγάλη πρόκληση και δοκιμασία στη ζωή μας, που νιώθουμε να μας υπερβαίνει, έρχονται μέσα μας τα λόγια που μαρτυρούν την αφοσίωσή Της στον Θεό, "ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου."

Ας αξιωνόμαστε κι εμείς στις ανυπέρβλητες δυσκολίες μας, να μας φωτίζει ο Θεός και να Του δείχνουμε την εμπιστοσύνη, που Του έδειξε η Θεοτόκος. Ας γίνεται βαθύτερο βίωμά μας το "γεννηθήτω το θέλημά Σου" που απηύθυνε πρώτη Εκείνη στον Αρχάγγελο Γαβριήλ.

Κι ας είναι αυτό οδηγός για να μας αξιώσει ο Θεός να βιώσουμε κι εμείς τη σχέση μας μαζί του, όπως την έζησε Εκείνη. Με ταπείνωση και αγάπη.

Χρόνια Πολλά κι ευλογημένα.

                                      

"Απόστολοι εκ περάτων.. "

Ψάλλει η Μακαριστή Καθηγουμένη Ξένη μοναχή.

Ἀπόστολοι ἐκ περάτων, συναθροισθέντες ἐνθάδε,

Γεθσημανῆ τῷ χωρίῳ, κηδεύσατέ μου τὸ σῶμα

καὶ σύ Υἱὲ καὶ Θεέ μου, παράλαβέ μου τὸ πνεῦμα.

Ὁ γλυκασμὸς τῶν Ἀγγέλων, τῶν θλιβομένων ἡ χαρά,

χριστιανῶν ἡ προστάτις, Παρθένε Μήτηρ Κυρίου,

ἀντιλαβοῦ μου καὶ ῥῦσαι, τῶν αἰωνίων βασάνων.

Καὶ σὲ μεσίτριαν ἔχω, πρὸς τὸν φιλάνθρωπον Θεόν,

μή μου ἐλέγξῃ τὰς πράξεις, ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων,

παρακαλῶ σε, Παρθένε, βοήθησόν μοι ἐν τάχει.

Χρυσοπλοκώτατε πύργε καὶ δωδεκάτειχε πόλις,

ἡλιοστάλακτε θρόνε, καθέδρα τοῦ Βασιλέως,

ἀκατανόητον θαῦμα, πῶς γαλουχεῖς τὸν Δεσπότην;



[2φΑ]

Το γεμάτο φεγγάρι...

H πανσέληνος μας θυμίζει πως η κοσμική πληρότητα ποτέ δεν είναι απόλυτη και πάντοτε υπολείπεται σε κάποιο βαθμό και ακόμα πως η πίσω πλευρά του φεγγαριού, είναι μονίμως αθέατη από τις σταθερές γήινες θέσεις μας, το γεμάτο φεγγάρι ωστόσο, ασκεί τη δική του γοητεία όταν έχει ξαστεριά και ιδιαίτερα τον Αύγουστο, που είναι το πιο φωτεινό, το πιο λαμπερό όλου του χρόνου!...

Το φως του, αν το κοιτάξουμε με καθαρή καρδιά, δίνει νέες διαστάσεις στις ελπίδες, στα όνειρα και στις προοπτικές μας, δίνει βάθος στις σκέψεις και χρώμα στα αισθήματα μας!

Απόψε, ας στρέψουμε το βλέμμα μας λίγο στον ουρανό...

[2φΑ]

"Σχέση πίστεως και αγάπης"

Από το άρθρο «Πίστη και Αγάπη – Το θεμέλιο και η τελειότητα της Χριστιανικής ζωής, κατά τον Ιερό Χρυσόστομο»

Του Καθηγητή Δογματικής Θεολογίας του Α. Π. Θ. Δημητρίου Τσελεγγίδη  

Η αγιοπνευματική ζωή χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα από τη ζώσα παρουσία της πίστεως σε συνδυασμό με τη φανέρωση της πολύτροπης αγάπης. Η ορθή πίστη αποτελεί το θεμέλιο της γνήσιας αγάπης, και η αληθινή αγάπη συνιστά απόδειξη ορθής πίστεως.

Αν όμως η ορθή πίστη αποτελεί το θεμέλιο της γνήσιας αγάπης, η αγάπη προς τον Θεό αποτελεί το θεμέλιο όλων των εντολών και την κεφαλή όλων των αρετών. Από την αγάπη προς τον Θεό προκύπτει και η αγάπη προς τον πλησίον.

Ο Απόστολος Παύλος, κατά τον χρυσορρήμονα και άριστο ερμηνευτή του, θέλοντας να παρουσιάσει την ανώτερη όλων των οδών προς τον Θεό, δεν πρόβαλε ως χαρακτηριστικό αυτής της οδού κανένα θαύμα, αλλά μόνο την αγάπη, τη ρίζα όλων των αγαθών. Το κατεξοχήν ζητούμενο από τον Θεό είναι η βίωση αυτής της αγάπης και όχι τα θαύματα, από τα οποία δεν κερδίζουμε τίποτε, όταν αυτή απουσιάζει.

Είναι άκρως σημαντικό το γεγονός, ότι από τη βασιλεία του Θεού εκπίπτουν όχι μόνον εκείνοι, οι οποίοι αμελούν για την ανάλογη προς την ορθή πίστη τους ζωή, αλλά και εκείνοι οι οποίοι, ενώ κάνουν πολλά θαύματα με την πίστη τους, δεν έχουν τα έργα της αγάπης. Η αληθινή αγάπη οδηγεί αυτόματα στην αρετή.

Αυτό δεν σημαίνει, ότι η αγάπη οδηγεί σε αξιόμισθα ή σε υπέρτατα έργα, όπως εσφαλμένως υποστηρίζουν οι Ρωμαιοκαθολικοί.

Ο πιστός δηλαδή, κατά την Ορθόδοξη θεώρηση, δεν μπορεί να κάνει έργα, που να αξιώνουν ως αμοιβή τη σωτηρία του, ούτε πολύ περισσότερο να κάνει τέτοια έργα, που να υπερβαίνουν τις υποχρεώσεις για τη δική του σωτηρία, οπότε στην περίπτωση αυτή να μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα έργα αυτά για τη σωτηρία και άλλων πιστών, με ελλιπείς επιδόσεις σωτηριολογικού χαρακτήρα.

Απεναντίας μάλιστα, ο ιερός Χρυσόστομος υπογραμμίζει τη βιβλική σημασία των έργων της αγάπης. Η αγάπη, κατά τον άγιο των Γραμμάτων, αποτελεί ανεξόφλητο χρέος. «Τούτο το όφλημα τέλος ουκ επίσταται», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η βιωματική αίσθηση του παραπάνω χαρακτήρα της αγάπης, ως ανεξόφλητου χρέους προς τον Θεό και τον πλησίον, αποτελεί τον πρόσθετο λόγο που αυτή η αγάπη, όχι μόνο δεν οδηγεί στην έπαρση, αλλά κυριολεκτικά διαλύει κάθε υπερήφανο λογισμό.

Μόνο με τη βίωση της αγάπης μπορούν να χαρακτηριστούν οι άνθρωποι ως μαθητές του Χριστού, σύμφωνα με τη ρητή διαβεβαίωσή του: «εν τούτω γνώσονται πάντες ότι εμοί μαθηταί εστέ, εάν αγάπην έχητε εν αλλήλοις». Το γεγονός, ότι αγαπούμε τον Θεό, αποτελεί απόδειξη ότι είμαστε χαρισματικώς τέκνα του Θεού.

Μόνον η αγάπη αναδεικνύει τους ανθρώπους ως αγίους, επειδή αυτή συνοψίζει όλη την αρετή. Είναι περιεκτική όλων των αρετών. Άλλωστε, με αυτή σωζόμαστε όλοι, με αυτή θα είμαστε όμοιοι με τον Θεό στη βασιλεία του και αυτή είναι εκείνη, που μας δίνει τη δυνατότητα στην παρούσα ζωή να γευθούμε τη μέλλουσα αιώνια ζωή.

Η γνήσια αγάπη συνδέεται με την καθαρότητα του βίου και χαρακτηρίζεται από τον μεγάλο Παιδαγωγό της εν Χριστώ ζωής, ως «μείζων πασών των αρετών», ως αρχή και τέλος κάθε αρετής. Αποτελεί την κεφαλή, τη ρίζα, την πηγή και τη μητέρα όλων των αρετών. Αυτή τα συνδέει όλα και όλους μας.

Η αγάπη είναι ανώτερη από τη γνώση των μυστηρίων του Θεού, αλλά και από αυτό το μαρτύριο. Είναι ανώτερη απ' όλα τα θαύματα, χαρακτηριζόμενη ως «σημείον σημείων απάντων μείζον». Και ενώ το χάρισμα αυτό της αγάπης, μπορούμε αν θέλουμε, να το έχουμε όλοι οι πιστοί, όταν το στερούμαστε, δεν μπορεί να μας ωφελήσει ούτε και αυτό το μαρτύριο.

Η αγάπη καθεαυτήν, αλλά και ο βαθμός της αγάπης, συνδέονται στενά με την προαίρεσή μας. Ως προς τη φύση της η αγάπη δεν έχει κορεσμό, αλλά απεναντίας διαρκώς αυξάνει.

Αυτό βέβαια στο πλαίσιο της Εκκλησίας είναι ευνόητο, γιατί η αγάπη ως καρπός του Αγίου Πνεύματος είναι άκτιστη ενέργεια του Θεού. Έτσι, εύλογα η πρόοδος σ' αυτήν είναι χωρίς τέλος. Η αγάπη, ως άκτιστο αγαθό, δεν εμποδίζεται να βιωθεί σ' οποιεσδήποτε συνθήκες, όσο και αν συμβαίνει να είναι το πλήθος των εμποδίων της.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, παραμένοντας αυστηρά συνεπής στο πνεύμα της Αγίας Γραφής, απορρίπτει την ιδιοτελή λεγόμενη αγάπη και αποδέχεται μόνο την ανιδιοτελή, ως πραγματική και γνήσια αγάπη. Η αγάπη προς τους εχθρούς, κατά τον χρυσορρήμονα ιεράρχη, έχει το χαρακτήρα της ανιδιοτέλειας.

Αποτελεί μονόδρομο, που πρέπει να τον οδεύσουμε οπωσδήποτε, αν θέλουμε να φθάσουμε στη σωτηρία μας. Δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική οδός. Κατά τον υμνούμενο από την Εκκλησία καθηγητή της χαρισματικής θεολογίας, «ουδέ ετέρως ημάς σωθήναι δυνατόν, μη ταύτην ελθόντας την οδόν».

Με την αγάπη προς τους εχθρούς μιμούμαστε «κατά δύναμιν ανθρωπίνην τον Θεόν»

και γινόμαστε μιμητές του Χριστού. Αυτή η αγάπη ελκύει ιδιαίτερα την ευσπλαχνία του Θεού απέναντί μας. Κατά την χαρακτηριστική έκφραση του αγίου μας, «ουδέν ούτω τον Θεόν ίλεων ποιεί, ως το αγαπάν τους εχθρούς».

Χωρίς την αγάπη δεν είναι δυνατόν να παραμένει ενεργό εντός μας το Άγιο Πνεύμα. Και χωρίς αυτήν είναι αδύνατο να πραγματοποιήσουμε γνησίως καλά έργα, ως έργα αγάπης.

Αν αναζητήσουμε την εσώτερη σχέση της πίστεως με την αγάπη, ο άγιος της κατά Χριστόν παιδείας θα μας πληροφορήσει ξεκάθαρα για την προτεραιότητα της ορθής πίστεως έναντι της γνησίας αγάπης.

«Από πίστεως ειλικρινούς η αγάπη τίκτεται», θα μας πει επιγραμματικά. Άλλωστε, είναι τόσο μεγάλη η σημασία της πίστεως για την αγάπη, ώστε να μην προκύπτει όφελος από την αγάπη, όταν λείπει η πίστη. Και μάλλον, να μην είναι δυνατόν να προκύψει με άλλον τρόπο αγάπη, εκτός της πίστεως.

Και ενώ ως προς την πίστη, είμαστε όλοι οι πιστοί ίσοι μεταξύ μας, επειδή μία είναι η πίστη μας, τα καλά έργα ως έργα αγάπης μας διαφοροποιούν, γιατί άλλοι είναι περισσότερο φιλόπονοι και άλλοι είναι ραθυμότεροι. Έτσι, άλλοι ζουν ορθότερα και κατορθώνουν σημαντικότερα έργα και άλλοι μικρότερης σημασίας.

Τι εννοούμε όμως ακριβώς, όταν μιλάμε για καλά έργα αγάπης;

Ποιος είναι ο παράγοντας εκείνος, ο οποίος συγκεκριμενοποιεί και προσδιορίζει το χαρακτήρα των έργων ως καλών;

Κατά τον ιδιαιτέρως τιμώμενο ιεράρχη μας, τα καλά έργα είναι εκείνα, που εμπεριέχονται στις εντολές του Θεού.

Έτσι, ο χαρακτήρας των καλών έργων δεν προσδιορίζεται από τη γνώμη των ανθρώπων, αλλά από το θέλημα του Θεού, από το οποίο όταν αποκλίνουν, είναι φαυλότατα, έστω και αν κατά τη γνώμη των ανθρώπων θεωρούνται ως άριστα.

Αν όμως τα έργα, που υπαγορεύονται από το θέλημα του Θεού, μας φαίνονται επαχθή, τούτο οφείλεται αποκλειστικώς στη φιλαυτία μας.

Γι' αυτό, όταν υπάρχει πνευματική εγρήγορση, η στενή και τεθλιμμένη οδός για την αρετή δεν είναι δύσκολη, και τίποτε από τα διαταχθέντα εκ μέρους του Χριστού για τους πιστούς δεν είναι αδύνατο να εκπληρωθεί. Μάλιστα, ανάλογα με την προθυμία που επιδεικνύουμε, μας παρέχεται και η ενίσχυση του Θεού για την πραγματοποίησή τους.

Καταρχήν τα καλά έργα, ανθρωπολογικώς νοούμενα ως έργα αρετής, συνδέονται οργανικά με την κατ' εικόνα Θεού δημιουργία του ανθρώπου. Είναι μέσα στις προδιαγραφές της φυσιολογίας του. Γι' αυτό «κατά φύσιν ημίν εστιν η αρετή και παρά φύσιν η πονηρία», κατά τον άγιό μας.

Ενώ όμως η γνώση της αρετής είναι έμφυτη στον άνθρωπο, σύμφωνα και με τη ρήση του Χριστού: «όσα αν θέλητε, ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, ούτω και υμείς ποιείτε αυτοίς», η εφαρμογή της αρετής εξαρτάται άμεσα από την ελεύθερη προαίρεση του ανθρώπου.

Τέλος, στο πλαίσιο της Εκκλησίας, μετά την εκλάμπρυνση του κατ' εικόνα στο Βάπτισμα και τον εμπλουτισμό του με τη θεία Χάρη στο Χρίσμα, η αρετή προσλαμβάνει κατά τον ιερό Χρυσόστομο και εξέχουσα πνευματική βαρύτητα, αφού ορίζεται απ' αυτόν ως «η των αληθών δογμάτων ακρίβεια και η κατά βίον ορθότης».

Κατά συνέπεια, τα καλά έργα των πιστών, ως έργα αρετής και αγάπης προσλαμβάνουν έναν ιδιάζοντα χαρακτήρα, αφού προσδιορίζονται ποιοτικώς από το βαθμό της γνησιότητας και της ακρίβειας της πίστεώς τους, αλλά κατεξοχήν και επιπροσθέτως νοηματοδοτούνται από το αληθινό βίωμα της ανιδιοτελούς και άκτιστης αγάπης του Τριαδικού Θεού εντός τους.

Η άκτιστη αγάπη, ως θεία και Τριαδική ενέργεια, είναι αυτή που εμπλουτίζει και διαποτίζει πλέον πνευματικώς και χαρισματικώς τα καλά έργα αγάπης των πιστών, όταν βέβαια προηγουμένως ενεργοποιηθεί η εντός τους άκτιστη θεία ενέργεια του Χρίσματος.

Αυτή η άκτιστη αγάπη του Θεού είναι εκείνη, που κατά τη γνώμη μας, κάνει τη διαφορά γένους να υφίσταται ανάμεσα στα καλά έργα αγάπης των πιστών και στα κατά φύση καλά έργα των εκτός της Εκκλησίας ανθρώπων.

Η διαφορά αυτή είναι τόση, όση η διαφορά μεταξύ κτιστού και ακτίστου, δηλαδή όση η διαφορά του Θεού από τα δημιουργήματά του. Με άλλα λόγια η διαφορά είναι απροσμέτρητη.

Κατά συνέπεια, θα μπορούσαμε βάσιμα να υποστηρίξουμε, ότι τα καλά έργα των πιστών, ως έργα ανιδιοτελούς αγάπης, είναι έργα θεανθρώπινα. Είναι έργα που πραγματοποιεί ο Θεός δι' ημών.

Γι' αυτό και είναι τα μόνα καλά έργα, με τα οποία μπορεί να δοξάζεται ο Θεός Πατέρας, ως αυτοδόξαστος.

Το σύνολο του κειμένου και σχετικές παραπομπές, στο:

http://www.impantokratoros.gr/D556FEE4.el.aspx

[2φΑ]